نوشابه می‌تواند به‌طور غیرمستقیم در افزایش خطر پوکی استخوان نقش داشته باشد، به‌خصوص وقتی مصرف آن زیاد و جایگزین نوشیدنی‌های مفیدتری مثل شیر، دوغ کم‌نمک یا منابع کلسیم شود. بسیاری از نوشابه‌ها، مخصوصاً نوشابه‌های تیره، حاوی اسید فسفریک هستند و دریافت زیاد فسفر در کنار کمبود کلسیم ممکن است تعادل مواد معدنی استخوان را به هم بزند.
از طرفی کافئین موجود در بعضی نوشابه‌ها می‌تواند دفع کلسیم از ادرار را کمی افزایش دهد. بنابراین تاثیر نوشابه بر پوکی استخوان بیشتر زمانی جدی می‌شود که فرد مصرف مداوم نوشابه داشته باشد، تحرک بدنی کمی داشته باشد، ویتامین D کافی دریافت نکند و رژیم غذایی‌اش از نظر کلسیم فقیر باشد.
| عامل مرتبط با نوشابه | اثر احتمالی بر استخوان |
|---|---|
| اسید فسفریک در نوشابه‌های تیره | برهم‌زدن نسبت کلسیم و فسفر در صورت مصرف زیاد |
| کافئین برخی نوشابه‌ها | افزایش خفیف دفع کلسیم از بدن |
| جایگزین شدن با شیر و لبنیات | کاهش دریافت کلسیم و ویتامین D |
| قند بالا | افزایش التهاب و اضافه‌وزن؛ عامل غیرمستقیم در کاهش سلامت استخوان |
| مصرف روزانه و طولانی‌مدت | افزایش احتمال کاهش تراکم استخوان در افراد مستعد |
طبق تحقیقات:
آمریکا رکورد دار مصرف نوشابه در جهان می باشد. این آمار در کشور ایران به مصرف 3 میلیارد لیتر می رسد. به طور میانگین هر ایرانی سالیانه، حدود 42 لیتر نوشابه مصرف می کند.
متاسفانه مصرف این نوشیدنی مضر در سال های اخیر 15 درصد افزایش یافته است. در حالی که آمار مصرف نوشیدنی های مطلوبی مانند شیر و سایر لبنیات تنها 0.1 درصد پیشرفت داشته است!
در مصاحبه ی جالبی در کانال های تلویزیونی، مشخص شد که؛ خوردن نوشابه باب میل بسیاری از ایرانیان می باشد. نوشابه جزء نوشیدنی های ایده آل بسیاری از افراد در سنین مختلف است. مطمئنا هرکدام از ما با پاره ای از عوارض مصرف نوشابه، آشنا هستیم.
بطور مثال از عوارض مصرف نوشابه به عواملی مانند: ضرر نوشابه شبرای معده، مضرات نوشابه برای کودکان، عوارض نوشابه برای دندان ها و… می توان اشاره کرد.
در این مقاله به تاثیر نوشابه بر ساختمان استخوانی بدن و فرسوده شدن آن (تاثیر نوشابه بر پوکی استخوان) می پردازیم.
بیشتر بخوانید : بهترین دکتر ارتوپد اهواز
تاثیر نوشابه بر پوکی استخوان چیست؟
- کاهش دریافت کلسیم: مصرف نوشابه ممکن است جای شیر، دوغ و سایر مواد غذایی سرشار از کلسیم را بگیرد و دریافت کلسیم روزانه را کاهش دهد.
- وجود اسید فسفریک در برخی نوشابه‌ها: نوشابه‌های تیره معمولاً حاوی اسید فسفریک هستند. مصرف زیاد آن‌ها، به‌ویژه در رژیم غذایی کم‌کلسیم، می‌تواند تعادل کلسیم و فسفر را تحت تأثیر قرار دهد.
- افزایش دفع کلسیم در نوشابه‌های کافئین‌دار: کافئین ممکن است دفع کلسیم از طریق ادرار را کمی افزایش دهد؛ این اثر در افرادی که کلسیم کافی دریافت نمی‌کنند اهمیت بیشتری دارد.
- کاهش کیفیت رژیم غذایی: نوشابه ارزش غذایی کمی دارد و مصرف مداوم آن ممکن است با جایگزین شدن غذاها و نوشیدنی‌های مغذی، سلامت استخوان را تضعیف کند.
- تأثیر غیرمستقیم قند زیاد: نوشابه‌های شیرین کالری بالایی دارند و مصرف زیاد آن‌ها می‌تواند باعث اضافه‌وزن، التهاب و کاهش فعالیت بدنی شود؛ این عوامل به‌طور غیرمستقیم بر تراکم استخوان اثر می‌گذارند.
- خطر بیشتر در گروه‌های حساس: نوجوانان، زنان پس از یائسگی، سالمندان و افراد مبتلا به کمبود ویتامین D یا کلسیم، در صورت مصرف مداوم نوشابه بیشتر در معرض کاهش تراکم استخوان قرار دارند.
- ارتباط با پوکی استخوان قطعی و مستقیم نیست: شواهد علمی نشان نمی‌دهند که هر مقدار مصرف نوشابه مستقیماً باعث پوکی استخوان شود؛ مشکل اصلی، مصرف زیاد و طولانی‌مدت نوشابه همراه با کمبود کلسیم، ویتامین D و فعالیت بدنی است.
- توصیه کاربردی: برای حفظ سلامت استخوان، مصرف نوشابه را محدود کنید و آب، شیر، دوغ کم‌نمک و نوشیدنی‌های غنی‌شده با کلسیم را جایگزین آن کنید.
نتیجه گیری
تاثیرات سو و نامطلوب ناشی از مصرف نوشابه، به سرعت نمایان نمی شود! برای همین است که بسیاری از افراد متوجه تاثیرات مضر این نوشیدنی نمی شوند.
تاثیر نوشابه بر پوکی استخوان نیز به تدریج نمایان می شود و فرد بعد از گذشت زمان به یکباره متحمل آسیب های ناگوار ناشی از مصرف نوشابه می شود.